Cheat day: Τι ακριβώς σημαίνει;
Ο όρος cheat day χρησιμοποιείται συχνά από ανθρώπους που ακολουθούν ένα πρόγραμμα διατροφής και περιγράφει μια ημέρα κατά την οποία επιτρέπουν στον εαυτό τους να φάει ελεύθερα, χωρίς περιορισμούς και χωρίς να υπολογίζει ιδιαίτερα τις ποσότητες ή τις επιλογές τροφίμων.
Στην πράξη, πρόκειται για μια ημέρα κατά την οποία κάποιος θεωρεί ότι μπορεί να καταναλώσει όσα στερήθηκε τις υπόλοιπες ημέρες της εβδομάδας. Πίτσες, burgers, γλυκά, τηγανητά και γενικότερα τρόφιμα που έχει χαρακτηρίσει ως «απαγορευμένα» αποκτούν την τιμητική τους.
Η λογική πίσω από αυτή την πρακτική είναι ότι, εφόσον κάποιος προσέχει τη διατροφή του τις υπόλοιπες ημέρες, μπορεί να χαλαρώσει εντελώς για μία ημέρα χωρίς να επηρεάσει την προσπάθειά του.
Είναι όμως έτσι;
Γιατί δεν συμφωνώ με τη λογική του cheat day;
Το cheat day δεν αποτελεί απαραίτητο ή χρήσιμο στοιχείο ενός ισορροπημένου προγράμματος διατροφής. Αντίθετα, μπορεί να δημιουργήσει μια προβληματική νοοτροπία γύρω από το φαγητό.
Ας δούμε γιατί.
1. Χωρίζει τα τρόφιμα σε «καλά» και «κακά»
Όταν κάποιος θεωρεί ότι κάνει σωστή διατροφή από Δευτέρα έως Σάββατο και ότι την Κυριακή μπορεί να «κλέψει», ουσιαστικά αντιμετωπίζει ορισμένα τρόφιμα ως απαγορευμένα.
Έτσι, δημιουργείται η αντίληψη ότι υπάρχουν τρόφιμα που επιτρέπονται και τρόφιμα που πρέπει να αποφεύγονται. Αυτό μπορεί να ενισχύσει τις ενοχές όταν κάποιος καταναλώσει κάτι που θεωρεί εκτός προγράμματος.
Η διατροφή, όμως, δεν χρειάζεται να λειτουργεί με όρους τιμωρίας και επιβράβευσης.
2. Μπορεί να οδηγήσει σε υπερκατανάλωση
Όταν κάποιος γνωρίζει ότι έχει στη διάθεσή του μόνο μία ημέρα για να φάει ό,τι επιθυμεί, μπορεί να αισθανθεί την ανάγκη να καταναλώσει πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από όσες πραγματικά χρειάζεται.
Η σκέψη «σήμερα μπορώ να φάω τα πάντα, από αύριο πάλι δίαιτα» ενδέχεται να ενισχύσει την υπερκατανάλωση, ακόμη και όταν έχει ήδη επέλθει κορεσμός.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι δυσφορία, φούσκωμα και ένα αίσθημα βάρους, χωρίς να υπάρχει πραγματική απόλαυση του φαγητού.
3. Ενισχύει τη νοοτροπία της στέρησης
Όταν κάποιος περιμένει με ανυπομονησία το cheat day για να καταναλώσει τρόφιμα που αγαπά, ίσως αξίζει να αναρωτηθεί αν το καθημερινό διατροφικό του πρόγραμμα είναι υπερβολικά περιοριστικό.
Ένα πρόγραμμα που δημιουργεί συνεχώς αίσθημα στέρησης δύσκολα μπορεί να διατηρηθεί μακροπρόθεσμα.
Η ισορροπημένη διατροφή δεν πρέπει να είναι μια προσωρινή προσπάθεια που αντέχουμε με δυσκολία μέχρι να έρθει η ημέρα της ελευθερίας.
4. Δεν αποτελεί τρόπο να «ξεγελάσουμε» τον μεταβολισμό
Ένα από τα επιχειρήματα υπέρ του cheat day είναι ότι μπορεί να ενεργοποιήσει τον μεταβολισμό ή να τον εμποδίσει να προσαρμοστεί στη μειωμένη πρόσληψη θερμίδων.
Πράγματι, η παρατεταμένη απώλεια βάρους και ο θερμιδικός περιορισμός μπορούν να συνοδεύονται από μεταβολικές προσαρμογές. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι μία ημέρα ανεξέλεγκτης κατανάλωσης τροφής αποτελεί απαραίτητη ή αποδεδειγμένα αποτελεσματική λύση.
Δεν χρειάζεται να καταφεύγουμε σε τέτοιες πρακτικές για να υποστηρίξουμε τη λειτουργία του μεταβολισμού.
Τι προτείνω αντί για cheat day;
Η λύση δεν είναι να στερούμαστε τα αγαπημένα μας τρόφιμα για έξι ημέρες και να προσπαθούμε να τα απολαύσουμε όλα μέσα σε μία.
Αντίθετα, προτείνω μια πιο ευέλικτη και ρεαλιστική προσέγγιση:
- Εντάσσουμε τα αγαπημένα μας τρόφιμα στην καθημερινότητα. Δεν χρειάζεται να αποκλείσουμε την πίτσα, το γλυκό ή το αγαπημένο μας φαγητό από ένα πρόγραμμα διατροφής.
- Ακούμε τα σημάδια πείνας και κορεσμού. Τρώμε με βάση τις ανάγκες μας και όχι επειδή είναι η μοναδική ημέρα που έχουμε την «άδεια» να φάμε ελεύθερα.
- Απολαμβάνουμε τις κοινωνικές εξόδους. Ένα γεύμα σε εστιατόριο, ένα τραπέζι με φίλους ή ένα οικογενειακό γλυκό μπορούν να αποτελούν μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής.
- Δεν προσπαθούμε να αντισταθμίσουμε ό,τι φάγαμε. Δεν χρειάζεται να παραλείψουμε γεύματα, να πεινάσουμε την επόμενη ημέρα ή να κάνουμε επιπλέον γυμναστική ως τιμωρία.
Τελικά, χρειάζεται cheat day μέσα στη δίαιτα;
Η δική μου απάντηση είναι όχι.
Δεν χρειάζεται να έχουμε μία ημέρα κατά την οποία επιτρέπουμε στον εαυτό μας να φάει τα πάντα, επειδή τις υπόλοιπες ημέρες ακολουθούμε ένα πρόγραμμα διατροφής.
Χρειάζεται να μάθουμε να τρώμε ισορροπημένα χωρίς υπερβολικούς περιορισμούς, χωρίς ενοχές και χωρίς να χωρίζουμε τη ζωή μας σε ημέρες δίαιτας και ημέρες ελευθερίας.
Ένα επιτυχημένο πρόγραμμα διατροφής δεν είναι εκείνο που καταφέρνουμε να ακολουθήσουμε αυστηρά για έξι ημέρες. Είναι εκείνο που μπορούμε να διατηρήσουμε στην καθημερινότητά μας, απολαμβάνοντας παράλληλα το φαγητό και τις μικρές διατροφικές απολαύσεις.
Γιατί η ισορροπημένη διατροφή δεν χρειάζεται cheat days. Χρειάζεται ευελιξία!
